Wpisy autora

Przyrodzona równość ludzi cz. 5

Wielkie posiada znaczenie dla zdrowego i odpowiadającego celowi doboru społecznego obok organizacji ekonomicznej także i wychowanie młodych pokoleń. Zarzucano socjalistom, że chcą znieść zawody ludzi. Mieszczańskie zawody słusznie oni znieść pragną, gdyż one dzielą zawodowego obywatela od człowieka. Czymże jest właściwie zawód? Czy proletariusz ma jaki zawód, a tym więcej wolność zawodu? Czy w naszym […]

Przyrodzona równość ludzi cz. 4

W społecznym porządku klasowym widzą oni działanie doboru naturalnego. Treitschke również wywodzi ekonomiczny podział klas z przyrodzonej nierówności, z nierównych sił rozstrzygających wszelką walkę o byt u ludzkości pierwotnej. Sądzi on, że przewaga klas nieuchronnie wynika z natury społeczeństwa, że jest to naturalna arystokracja. Dzielność klas panujących w historii w znacznej części wypływa z dziedziczności […]

Przyrodzona równość ludzi cz. 3

Aby więc ilość wykonywanej pracy mogła stanowić miarę, należałoby ją oceniać według jej natężenia lub rozmiarów, inaczej nie mogłaby być jednostką miary. Takie równe prawo jest dla nierównej pracy prawem nierównym. Me uznaje ono żadnych różnic klasowych, gdyż każdy jest pracownikiem tak samo jak drugi; uznaje ono jednak milcząco nierówne uzdolnienie indywidualne i stąd nierówną […]

Przyrodzona równość ludzi cz. 2

Widzimy, że Rousseau bynajmniej nie głosi przyrodzonej równości ludzi, jak mu przypisują jego przeciwnicy. Nigdy też nie twierdził, by ludzie w pierwotnym stanie natury mieli być absolutnie równi, słusznie tylko wykazywał, że w pierwotnych stosunkach panowała większa prostota i jednostajność pożywienia, trybu życia i zajęć, niż w społeczeństwie mieszczańskim, gdzie przyrodzoną nierówność wychowanie i wykształcenie […]

Przyrodzona równość ludzi cz. 1

W poprzedzających wpisach przedstawiliśmy w głównych zarysach stosunek darwinizmu do socjalizmu w kwestiach własności i małżeństwa. Pozostaje nam tylko w krótkości dotknąć trzeciego stosunku wiążącego członków jednego społeczeństwa poza ekonomicznym i płciowym życiem, mianowicie podziału i porządku społecznego znajdującego swe odbicie w wyobrażeniach moralnych, a będącego warunkiem świadomej celowej łączności i współdziałania. Chodzi tu o […]

Zasady organizacji społecznej cz. 20

Tak samo, jak jesteśmy przekonani, że w społeczeństwie socjalistycznym ustanie mieszczańska konkurencja o towar i nadwartość, oraz szarpiąca nerwy pogoń za „zyskiem bez wytwarzania”, tak samo zdaje nam się naukowo uzasadnioną nadzieja, że dostarczy ono powszechnej podstawy do psychofizycznego doboru najlepszych dając każdemu organowi odpowiednie narzędzie, każdej dzielności odpowiednie stanowisko i każdej czynności jej zarobek, […]

Zasady organizacji społecznej cz. 19

Stanie się znowu analogiczną do organicznej walki o byt, o ile jedna i druga oznaczają współzawodnictwo osobiste i produkcyjne, tam przy pomocy organów, a tutaj dostępnych dla każdego narzędzi, przy czym każdy będzie mógł swe uzdolnienie i dzielność wykazać. Nie ustanie walka o stanowisko i używanie, lecz toczyć się będzie na racjonalnej podstawie społecznej, która […]

Zasady organizacji społecznej cz. 18

Do indywidualnego rozwoju potrzebne są jednak narzędzia pozostające w stosunku wzajemnego oddziaływania do przyrodzonych organów. Jak cały ród ludzki filogenetycznie, tak i ontogenetycznie jednostka ludzka dojść może do pełni swego rozwoju tylko przez posiłkowanie się narzędziami. Do zewnętrznych warunków rozwoju zaliczać należy nie tylko narzędzia pracy, lecz środki kultury umysłowej, wychowanie i publiczne życie. Punkt […]

Zasady organizacji społecznej cz. 17

Domagamy się mianowicie równych zewnętrznych warunków rozwoju dla każdego, niezależnie od jego wrodzonych i dziedzicznych uzdolnień, dla tego mianowicie, że nauka nie doszła jeszcze do tej nieomylności, by z czoła każdego noworodka wyczytać, do czego on jest zdolny – chyba gdyby był mikrocefalem. Wyemancypowaliśmy się na szczęście już z kastowego i stanowego krętactwa, jakkolwiek niektórzy […]

Zasady organizacji społecznej cz. 16

Marks w ten sposób określił przyszły rozwój, że „indywidualna własność zostanie przywróconą na nowo, lecz na podstawie zdobyczy ery kapitalistycznej, współdziałania wolnych robotników i wspólnego posiadania przez nich ziemi i środków produkcji wytworzonych przez pracę. Socjalizm bezwarunkowo uznaje prywatną własność zdobytą przez własną pracę, odrzuca jednak zmyśloną przez współczesnych prawników i ekonomistów „osobiście zapracowaną własność, […]