Organizacja społeczeństwa - Archiwum

Zasady organizacji społecznej cz. 20

Tak samo, jak jesteśmy przekonani, że w społeczeństwie socjalistycznym ustanie mieszczańska konkurencja o towar i nadwartość, oraz szarpiąca nerwy pogoń za „zyskiem bez wytwarzania”, tak samo zdaje nam się naukowo uzasadnioną nadzieja, że dostarczy ono powszechnej podstawy do psychofizycznego doboru najlepszych dając każdemu organowi odpowiednie narzędzie, każdej dzielności odpowiednie stanowisko i każdej czynności jej zarobek, […]

Zasady organizacji społecznej cz. 19

Stanie się znowu analogiczną do organicznej walki o byt, o ile jedna i druga oznaczają współzawodnictwo osobiste i produkcyjne, tam przy pomocy organów, a tutaj dostępnych dla każdego narzędzi, przy czym każdy będzie mógł swe uzdolnienie i dzielność wykazać. Nie ustanie walka o stanowisko i używanie, lecz toczyć się będzie na racjonalnej podstawie społecznej, która […]

Zasady organizacji społecznej cz. 18

Do indywidualnego rozwoju potrzebne są jednak narzędzia pozostające w stosunku wzajemnego oddziaływania do przyrodzonych organów. Jak cały ród ludzki filogenetycznie, tak i ontogenetycznie jednostka ludzka dojść może do pełni swego rozwoju tylko przez posiłkowanie się narzędziami. Do zewnętrznych warunków rozwoju zaliczać należy nie tylko narzędzia pracy, lecz środki kultury umysłowej, wychowanie i publiczne życie. Punkt […]

Zasady organizacji społecznej cz. 17

Domagamy się mianowicie równych zewnętrznych warunków rozwoju dla każdego, niezależnie od jego wrodzonych i dziedzicznych uzdolnień, dla tego mianowicie, że nauka nie doszła jeszcze do tej nieomylności, by z czoła każdego noworodka wyczytać, do czego on jest zdolny – chyba gdyby był mikrocefalem. Wyemancypowaliśmy się na szczęście już z kastowego i stanowego krętactwa, jakkolwiek niektórzy […]

Zasady organizacji społecznej cz. 16

Marks w ten sposób określił przyszły rozwój, że „indywidualna własność zostanie przywróconą na nowo, lecz na podstawie zdobyczy ery kapitalistycznej, współdziałania wolnych robotników i wspólnego posiadania przez nich ziemi i środków produkcji wytworzonych przez pracę. Socjalizm bezwarunkowo uznaje prywatną własność zdobytą przez własną pracę, odrzuca jednak zmyśloną przez współczesnych prawników i ekonomistów „osobiście zapracowaną własność, […]

Zasady organizacji społecznej cz. 15

Nie można się jednak zgodzić z Dargunem, gdy na podstawie współczesnego, indywidualistycznego porządku odrzuca wszelkie pozytywne projekty reform zmierzające do własności wspólnej, a mianowicie projekty socjalistów odsyła do królestwa fantazji, dowolności i nieprawdopodobieństwa. Mówi on: „Jeżeli     mamy wierzyć całości dotychczasowych doświadczeń, to dążenie jednego ze współczesnych stronnictw do zniesienia własności prywatnej musimy uważać za beznadziejne. […]

Zasady organizacji społecznej cz. 14

Jak w wyobrażeniach człowieka pojęcia indywidualne wyprzedzają pojęcia ogólne stanowiące wyższy i późniejszy stopień umysłowych kombinacji, jakkolwiek pierwotną i ogólną podstawą jest zmysłowy pogląd, tak i w stosunkach praktycznych idea własności prywatnej poprzedza ideę własności wspólnej, jakkolwiek wspólne posiadanie roli istniało najprzód jako zmysłowy, naturalny fakt. Pojęcia prawne człowieka kształciły się również w związku z […]

Zasady organizacji społecznej cz. 13

Kiedy więc w pierwszym rzędzie występuje indywidualne posiadanie narzędzi, a jak wiemy o myśliwskich ludach i na wspólnych łowach zdobycz stanowi przeważnie własność prywatną, gdyż broń, którą zwierza ugodzono o posiadaniu jego decyduje, zatem jest to zgodne z naturalnym postępem, że uprawa roli opiera się zrazu przeważnie na własności prywatnej, na zasadzie posiadania narzędzi i […]

Zasady organizacji społecznej cz. 12

Darwin stanowczo za daleko się posunął w swych usiłowaniach stwierdzenia między zwierzętami a ludźmi tylko ilościowych różnic, gdy między innymi zwierzętom wyższym przypisywał ideę własności. Dziś, gdy kwestię zwierzęcego pochodzenia w zasadzie w myśl Darwina rozstrzygnięto, na tego rodzaju zgodność nie potrzeba kłaść zbyt wielkiej wagi. Tutaj Darwin mylnie objaśniał fakt przyrodzony. Zwierzęta objawiają tego […]

Zasady organizacji społecznej cz. 11

Tak samo jak nie powinniśmy naszymi skomplikowanymi wyobrażeniami o rodzinie i pokrewieństwie mierzyć stosunków płciowych społeczeństw pierwotnych, byłoby również rzeczą niewłaściwą przypisywać prostej duszy pierwotnego człowieka nasze wyrafinowane prawne pojęcia o własności. Początkowo wszelkie posiadanie jest faktem zmysłowym, faktem instynktownego życia bezwiednych popędów; siła i prawo stanowią jedno. Ludzie pierwotnie opanowali i obsiedli ziemię, jak […]